Schizofrenia to długotrwałe zaburzenie zdrowia psychicznego, które może wpływać na sposób, w jaki dana osoba doświadcza i wchodzi w interakcje ze światem wokół siebie. Może to obejmować różnice w postrzeganiu, komunikacji oraz w sposobie interpretowania sytuacji.
Schizofrenia jest często źle rozumiana. Przy odpowiednim wsparciu, zrozumieniu i inkluzywnym środowisku wiele osób prowadzi znaczące, niezależne i satysfakcjonujące życie. Doświadczenia różnią się znacznie i mogą zmieniać się w czasie.
Schizofrenia jest niewidoczna
Około 24 miliony osób na całym świecie żyje ze schizofrenią (WHO)
Pierwsze doświadczenia najczęściej pojawiają się w późnej adolescencji lub wczesnej dorosłości (NIMH)
Szacuje się 1,2 miliona nowych przypadków identyfikowanych globalnie każdego roku-
Osoby ze schizofrenią częściej doświadczają stygmatyzacji niż stanowią zagrożenie dla innych (WHO)
-
Około 70% osób doświadcza halucynacji, najczęściej słyszenia głosów (WHO)
-
Objawy często rozwijają się stopniowo z upływem czasu (WHO)
Czym jest schizofrenia?
Schizofrenia to złożone zaburzenie zdrowia psychicznego, które obejmuje różnice w postrzeganiu, myśleniu, emocjach i zachowaniu. Te różnice mogą wpływać na to, jak ktoś doświadcza świata, komunikuje się lub reaguje na sytuacje.
Doświadczenia nie są takie same dla wszystkich. Niektóre osoby mogą mieć okresy, w których ich postrzeganie lub myślenie różni się od otoczenia, podczas gdy w innych momentach mogą czuć się bardziej stabilnie.
Schizofrenia nie jest odzwierciedleniem osobowości, inteligencji ani charakteru. Wiele trudności, z jakimi mierzą się osoby, wynika nie tylko z ich doświadczeń, ale także z tego, jak środowisko, systemy i postawy społeczne na nie reagują.
Co powoduje schizofrenię?
Nie ma jednej przyczyny schizofrenii. Uważa się, że rozwija się ona w wyniku połączenia wielu czynników, które mogą obejmować:
- Czynniki genetyczne – historia choroby w rodzinie może zwiększać prawdopodobieństwo
- Chemia i struktura mózgu – różnice w sposobie przetwarzania informacji przez mózg
- Czynniki środowiskowe – takie jak trauma, stres lub znaczące wydarzenia życiowe
- Czynniki rozwojowe – w tym doświadczenia z wczesnego życia
- Używanie substancji psychoaktywnych – które mogą wpływać na sposób występowania doświadczeń u niektórych osób
Nie każda osoba z tymi czynnikami doświadczy schizofrenii i żaden pojedynczy czynnik nie decyduje o jej rozwoju.
Rodzaje schizofrenii
Schizofrenia jest obecnie często rozumiana jako spektrum, co odzwierciedla zróżnicowanie doświadczeń. Do często wyróżnianych wzorców należą:
- Schizofrenia paranoidalna – może obejmować silne lub odmienne przekonania i postrzeganie
- Schizofrenia zdezorganizowana (hebefreniczna) – może wpływać na komunikację, zachowanie i ekspresję emocji
- Schizofrenia katatoniczna – może wiązać się ze zmianami w ruchu lub reaktywności
- Schizofrenia niezróżnicowana – gdy doświadczenia nie pasują do jednej kategorii
- Schizofrenia rezydualna – gdy pewne doświadczenia utrzymują się po bardziej intensywnych okresach
Wielu specjalistów koncentruje się obecnie na indywidualnych doświadczeniach, a nie na sztywnych kategoriach.
Typowe objawy i oznaki
Doświadczenia mogą się różnić i zmieniać w czasie. Często opisuje się je w trzech obszarach:
Różnice w postrzeganiu i doświadczeniu:
- Słyszenie lub widzenie rzeczy, których inni mogą nie doświadczać
- Podtrzymywanie przekonań różniących się od otoczenia
- Zmiany w sposobie organizacji lub wyrażania myśli
Zmiany w motywacji lub ekspresji emocji:
- Obniżony poziom energii lub motywacji
- Różnice w wyrażaniu emocji
- Preferowanie ograniczenia kontaktów społecznych
- Zmiany w komunikacji lub zaangażowaniu
Różnice poznawcze:
- Trudności z koncentracją lub przetwarzaniem informacji
- Różnice w pamięci
- Trudności w podejmowaniu decyzji
Nie każda osoba doświadczy wszystkich tych objawów, a ich przebieg może być różny.
Zwróć uwagę na te ikony Sunflower
-
Mam niewidoczną niepełnosprawność -
Mogę potrzebować więcej czasu -
Potrzebuję cichego lub bezpiecznego miejsca -
Jestem wrażliwy(-a) na dźwięk -
Proszę dać mi przestrzeń
Ważna informacja
Te informacje mają wyłącznie charakter edukacyjny i służą podnoszeniu świadomości. Nie stanowią narzędzia diagnostycznego i nie powinny być wykorzystywane do identyfikowania ani diagnozowania jakiegokolwiek stanu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia.
Źródła
World Health Organization (WHO): https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/schizophrenia
National Institute of Mental Health (NIMH): https://www.nimh.nih.gov/health/topics/schizophrenia
NHS: https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/schizophrenia
Mind (UK): https://www.mind.org.uk/information-support/types-of-mental-health-problems/schizophrenia
Schizophrenia International Research Society: https://schizophreniaresearchsociety.org
National Library of Medicine: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12447577
Treść na tej stronie została zweryfikowana przez Mental Health Matters (MHM), kwiecień 2026, organizację charytatywną o zasięgu krajowym z ponad 40-letnim doświadczeniem w świadczeniu wysokiej jakości usług w obszarze zdrowia psychicznego. MHM ma znaczący pozytywny wpływ na życie osób z potrzebami w zakresie zdrowia psychicznego w lokalnych społecznościach. Organizacja świadczy usługi w całej Anglii, od Northumberland po Devon, prowadzona przez wysoce zmotywowany i zaangażowany zespół pracowników, którzy dbają o najwyższą jakość wsparcia dla osób go potrzebujących. Więcej informacji można znaleźć na stronie https://www.mhm.org.uk/
