Celiakia

Celiakia to schorzenie, w którym układ odpornościowy organizmu błędnie postrzega gluten - białko występujące w pszenicy, jęczmieniu i życie - jako zagrożenie i atakuje własne tkanki. Prowadzi to do uszkodzenia wyściółki jelit, co uniemożliwia organizmowi prawidłowe wchłanianie witamin i składników odżywczych z pożywienia. Objawy celiakii różnią się w zależności od osoby - zarówno pod względem rodzaju, jak i nasilenia. 

Celiakia to przewlekła choroba autoimmunologiczna, a nie alergia czy nietolerancja pokarmowa. Po postawieniu diagnozy osoba chora musi ściśle unikać spożywania jakiejkolwiek ilości glutenu.

Treści zawarte na tej stronie służą wyłącznie celom informacyjnym i stanowią ogólny przegląd poruszanej tematyki. Strona została uprzejmie zrecenzowana przez GutsUKNie zastępują one profesjonalnej porady medycznej, diagnozy ani leczenia. Jeśli podejrzewasz u siebie celiakię, zalecamy zasięgnięcie szczegółowych informacji. Informacje zawarte na tej stronie mogą ulec zmianie bez uprzedzenia.

Celiakia to ukryta niepełnosprawność

---

Celiakia dotyka co najmniej 1 na 100 osób na świecie, ale uważa się, że liczba ta może być wyższa, ponieważ wiele osób pozostaje niezdiagnozowanych lub jest błędnie diagnozowanych. Niektóre objawy celiakii mogą być mylone z zespołem jelita drażliwego (IBS) lub nietolerancją pszenicy. 

Kiedy osoba z celiakią spożywa gluten, jej układ odpornościowy uszkadza wyściółkę jelita cienkiego. Kosmki jelitowe - małe, palczaste wypustki, które wyściełają jelito cienkie - umożliwiają organizmowi wchłanianie składników odżywczych z pożywienia do krwi. Kiedy kosmki zostają uszkodzone, organizm ma trudności z prawidłowym wchłanianiem składników odżywczych.

 

Niektóre osoby z celiakią nie reagują na dietę bezglutenową lub mogą początkowo na nią reagować, a następnie ponownie doświadczać objawów. Refrakcyjna celiakia (ang. Refractory Coeliac Disease, RCD) to bardzo rzadkie powikłanie celiakii, które dotyka od 0,3% do 4,0% osób z tą chorobą.

Objawy

Celiakia może rozwinąć się w każdym wieku, chociaż najczęściej występuje we wczesnym dzieciństwie (między 8. a 12. miesiącem życia) oraz w późniejszym okresie życia (między 40. a 60. rokiem życia). 

Objawy celiakii różnią się w zależności od osoby i mogą wpływać na różne części ciała. Osoby z niezdiagnozowaną lub nieleczoną celiakią mogą doświadczać szerokiego zakresu objawów i niedoborów żywieniowych, które mogą być łagodne lub ciężkie. Należą do nich:

• Wzdęcia i gazy.
• Biegunka.
• Zaparcia.
• Uporczywe i niewyjaśnione nudności.
• Zmęczenie.
• Niestrawność.
• Anemia.
• Niezamierzona utrata masy ciała (ale nie we wszystkich przypadkach).
• Opryszczkowe zapalenie skóry (dermatitis herpetiformis) - wysypka z czerwonymi, uniesionymi plamkami, które pieką i swędzą.
• Zaburzenia koordynacji, równowagi i mowy. 

Po postawieniu diagnozy jedynym leczeniem celiakii jest ścisła dieta bezglutenowa. Po wyeliminowaniu glutenu z diety większość osób zaczyna czuć się lepiej w ciągu kilku tygodni, gdy jelita zaczynają się goić. Jednak pełne wygojenie uszkodzeń jelit spowodowanych spożywaniem glutenu może potrwać nawet do 5 lat. 

Czym jest gluten?

Gluten to białko występujące w pszenicy, jęczmieniu i życie. Może znajdować się w różnego rodzaju produktach spożywczych, w tym - ale nie tylko - w większości rodzajów pieczywa, makaronów, ciast, płatków śniadaniowych oraz niektórych gotowych daniach i sosach. Niektóre osoby są również wrażliwe na owies.

Czy celiakia to samo, co alergia lub nietolerancja pokarmowa?

Alergia na pszenicę to reakcja układu odpornościowego na białka zawarte w pszenicy, która zwykle pojawia się w ciągu kilku sekund lub minut po spożyciu. Celiakia nie jest nietolerancją i nie powoduje wstrząsu anafilaktycznego. Jest to choroba autoimmunologiczna i również nie prowadzi do wstrząsu anafilaktycznego.

Wpływ na codzienne życie i wyzwania z nim związane 

• Brak informacji na etykietach produktów spożywczych i w restauracjach.
• Problemy trawienne związane z jedzeniem produktów zawierających gluten.
• Dyskomfort.
• Zmęczenie.

Pomoc i wsparcie, jakie możesz zaoferować

Każda ukryta choroba i niepełnosprawność jest doświadczana inaczej, dlatego poniższe rekomendacje nie muszą być odpowiednie dla wszystkich. 

• Pomóż unikać glutenu, czytając etykiety produktów podczas zakupów lub przygotowując posiłki.
• Zapytaj personel restauracji czy dania z menu są bezglutenowe.

Pomóż uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego glutenem podczas przygotowywania posiłków, poprzez:

• Używanie oddzielnych przyborów kuchennych podczas przygotowywania i gotowania jedzenia.
• Dokładne mycie powierzchni roboczych.
• Unikanie smażenia potraw w tym samym oleju, w którym wcześniej smażono produkty zawierające gluten.
• Zapewnienie oddzielnego tostera, deski do krojenia chleba lub specjalnych torebek do tostera do przygotowywania tostów bezglutenowych.
• Korzystanie z oddzielnych przypraw, takich jak dżem, masło, musztarda i majonez.

 

---

---

Źródła:

Celiac Disease Foundation: https://celiac.org/
Coeliac UK: https://www.coeliac.org.uk/
Guts UK: https://gutscharity.org.uk/
NHS: https://www.nhs.uk/conditions/coeliac-disease/

Zwróć uwagę na te ikony Słonecznika

---